الغدیر نام کتابیست به قلم علامه امینی در اثبات ولایت بلافصل علی بن ابیطالب بعد از پیامبر و اثبات مذهب شیعه. این کتاب به عربی نوشته شدهاست.
کتاب غدیر ۱۱ جلدی آن به زبان عربی چاپ شدهاستو آن ۱۱ جلد که در ۱۱ جلد به زبان فارسی ترجمه شدهاست.
نویسنده در این کتاب به ۱۱۰ تن از صحابه و ۸۴ نفر از تابعین پیامبر که حدیث غدیر را روایت کردهاند اشاره میکند. آنگاه ۳۶۰ تن از راویان حدیث غدیر از قرن دوم تا چهاردهم را برمیشمارد. در پایان هم اشعار شاعران مختلف را دربارهٔ این موضوع ذکر میکند.
سفرهای تحقیقاتی نویسنده برای نگارش کتاب :
علامه امینی برای تدوین این کتاب به کتابخانههای کشورهای مختلف از جمله عراق، هندوستان، پاکستان، مغرب، مصر و کشورهای دیگر دنیا مسافرت کرد. نویسنده دربارهٔ کتاب چنین گفته:
من برای نوشتن الغدیر،10000 کتاب را از بای بسم الله تا تای تمت خواندهام و به 100000 کتاب مراجعه مکرر داشتم.
ابوالقاسم خزعلی با بیان خاطراتی از امینی، دربارهٔ سفر او به هندوستان و پژوهشهایش در آن کشور میگوید:
علامه امینی در مدت چهار ماه تحقیق در کتابخانههای هندوستان چهار هزار صفحه مطلب دربارهٔ غدیر نوشت… او روزانه ۱۶ ساعت در هوای گرم هندوستان مطالعه و تحقیق میکرد و در مدت چهار ماه تلاش کرد تا حقانیت غدیر را از منابع مختلف استخراج کرده و اثبات کند
۹ جلد چاپنشده تحقیقی فراگیر دربارهٔ حدیثهای ولایت است
مباحث جلد اول الغدیر :
در این جلد علامه به داستان غدیر، بررسی سند حدیث غدیر، آیات مربوط به حدیث غدیر که عبارتند از: آیه تبلیغ (مائده/16)، آیه اکمال (مائده/ 3)، آیه سألَ سائل (معارج/1-3) و بررسی دلالت حدیث غدیر پرداخته است.
مباحث جلد دوم الغدیر :
در این جلد ابتدا اهمیت و چگونگی شعر در دنیای اسلام مورد بحث قرار گرفته است. از این جلد تا انتهای کتاب به ذکر غدیریههایی(3) که توسط شاعران به زبان عربی سروده شده پرداخته شده است. علامه ذیل هر غدیریه به شرح حال غدیریه سرا پرداخته و اگر چنانچه در غدیریه و یا در دیگر اشعار غدیریه سرای مورد نظر، اشاراتی نسبت به مناقب امیرالمومنین و سایر اهلبیت علیهم السلام شده باشد منابع روایی اثبات آن مناقب را ذکر کردهاند. در این جلد غدیریههای قرن اول و دوم مورد بررسی قرار گرفته است. که غدیریه حضرت علی علیه السلام نیز در این جلد درج گردیده است. یکی از غدیریه سراهای این دوره عمرو عاص است که علامه به تفصیل در مورد حیات وی بحث کرده است.
مباحث جلد سوم الغدیر :
در این جلد نیز غدیریههای مربوط به قرون سوم و چهارم درج گردیده است. شایان ذکر میباشد که غدیریهها صرفا مختص به مسلمانان نیست بلکه برخی شاعران مسیحی نیز غدیریه سرودهاند که در این جلد از کتاب آمده است. آنچه که از غدیریههای مسیحیان استفاده میشود اینست که جامعه مسیحیت نیز از فرمایشات پیامبر صلوات الله علیه در غدیر خم چیزی جز ولایت و امامت حضرت علی علیه السلام استنباط نکردهاند.
در این کتاب در مورد نخستین مسلمان سخن به میان آمده که علامه به تفصیل احادیث مربوط به این مسئله را در الغدیر درج نموده است.
مبحثی دیگر که در این جلد مطرح شده افتراها و تهمتهایی است که اهل تسنن به شیعه زدهاند و علامه به آنها پاسخ دادهاند. و نیز 16 کتاب که در آنها به شیعه افتراهای نامربوط زدهاند؛ معرفی شده و مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.
مباحث جلد چهارم الغدیر :
در این جلد غدیریههای قرون چهار، پنجم و ششم مورد بررسی قرار گرفته است. غدیریه سرایان این دوره 31 نفر میباشند. درباره شرح حال این 31 نفر که از علما و شعرای برجسته هستند؛ به طور مبسوط در این جلد بحث شده و خصوصا میزان توانایی ادبی آنها مورد بررسی دقیق قرار گرفته است. در واقع، روح حاکم بر این جلد، شعر و ادب است. در میان غدیریه سرایان این دوره، چهرههای برجستهای نظیر شریف رضی، سید مرتضی و خطیب خوارزمی دیده میشود.
از مهمترین نکات قابل توجه اینست که علامه امینی بر خلاف اکثریت علما، به صورت کانالیزه مطالعه نمیکردند و در مورد موضوع تحقیقی خود تنها به متون رشتهای خاص مراجعه نمینمودند. بلکه به تمامی منابع مطبوع و مخطوط موجود که به آن موضوع خاص پرداخته بودند رجوع نموده و در تحلیلهای علمی خود از همگی آنها استفاده میکردند.غدیریههای مربوط به اواخر قرن ششم تا اواخر قرن هفتم در این جلد نقل گردیده است. غدیریه سرایان این دوره 12 نفر میباشند. قابل توجه است که در غدیریهها به برخی از مناقب و فضائل امیرالمومنین علی علیه السلام نیز اشاره شده است که علامه امینی آن مناقب را ذکر و مورد بررسی قرار داده است. از جمله مناقب حضرت، حدیث ردّ الشمس میباشد که این داستان در این جلد بررسی شده است. و نیز در باب جعل احادیث در خصوص خلافت خلفای غاصب نیز به صورت مشروح، سخن به میان آمده است.
علامه امینی در اثبات مناقب ائمه هدی صلوات الله علیهم، تحقیقات عمیق و گسترده خود را در چند مرحله ارائه کرده است.
مبحث مهم دیگری را که علامه در این جلد به آن پرداختهاند مبحث جعل احادیثی در خصوص خلافت خلفای غاصب است. روایان دروغگو و کذاب برای این که انحراف از امامت حضرت علی علیه السلام را توجیه کنند به ساختن اکاذیب متوسل شدند و در مقابل هر یک از احادیث در منقبت امیرالمومنین علی علیه السلام، حدیثی را برای خلفا جعل کردهاند.
البته جعل حدیث تنها به خلفا ختم نشد و پس از آن در مورد ابوحنیفه، شافعی، مالک و احمدبن حنبل هم رواج یافت و در مورد ایشان نیز احادیثی جعل گردید.
مباحث جلد پنجم الغدیر :
در جلد پنجم الغدیر نام 700 راوی از بزرگان اهل تسنن ذکر شده است که همگی آنها کذاب بودهاند. روایات و احادیثی که این 700 نفر ساختهاند در تمامی کتب اهل تسنن پراکنده است. شایان ذکر است که تنها 43 نفر از این 700 راوی، تعداد 408684 حدیث ساختهاند.
مباحث جلد ششم الغدیر :
غدیریههای هفت تن از غدیریه سرایان سده هشتم، با شرح و بررسی در این جلد نقل گردیده است.
گفته شد که جعل کنندگان حدیث، در مقابل مناقب حضرت علی علیه السلام، مناقب و فضائلی برای خلفاء جعل میکردند. یکی از مناقب امیرالمومنین علی علیه السلام اعلمیت ایشان است که حدیث سازان برای خلیفه دوم احادیثی در باب علمش جعل نمودهاند و علامه امینی 200 نمونه از این احادیث را در کتاب الغدیر ثبت کرده که 100 مورد آن در جلد ششم درج شده است.
مباحث جلد هفتم الغدیر:
غدیریههای سه غدیریه سرا در جلد هفتم الغدیر آمده است. این غدیریهها متعلق به سده نهم ه. ق میباشد. در این جلد نیز علامه جدای از ذکر غدیریهها، به فسادها و کارهای ناپسند و خلقیات منکر و زشت خلیفه اول که تحت عنوان ملکات نفسانی!!! مطرح شده به طور مفصل توضیح داده است . چرا که اهل تسنن برای او داشتن ملکات نفسانی را مطرح کردهاند و علامه معنای ملکات نفسانی را بیان کرده است.
مولف : آیت الله علامه شیخ عبدالحسین امینی نجفی
ناشر : انتشارات بنیاد بعثت
