کتاب در خانه اگر کس است مجموعه داستان 2

اطلاعات کتاب

درباره کتاب

کتاب در خانه اگر کَس است((  مجموعه داستان 2  خاطراتی کوتاه از سیره و سبک  زندگی آیت الله بهجت))

 شنیدن نام مردان بزرگی چون آیت‌الله بهجت قدس‌سره، همواره در ذهن رازواره و اسرارآمیز بوده است؛ اینکه چگونه سلوکی داشته‌، رفتارش با اطرافیان چطور بوده و سؤالاتی از این دست. به‌ویژه باتوجه به کرامات و رفتارهای خارق‌العاده‌ای که از این عارف بزرگ شهرت یافته و جذابیت‌های شخصیت او را چندبرابر کرده است. هرچند بیان شرح حال علمای ربانی نیاز به کتاب‌های مفصل و تخصصی دارد، اما بیان خاطراتی چند از زوایای مختلف زندگی ایشان می‌تواند دیوارهای بلند شایعات و تصورات اشتباه از سیره و سیروسلوک ایشان را کوتاه‌ کند و دوست‌داران را در عالم خیال هم‌نشین و همراه آن پیر روشن‌ضمیر نماید.

مجموعه داستان‌های کوتاه از سیره و سبک زندگی حضرت آیت‌الله بهجت قدس‌سره،‌ به کوشش مرکز تنظیم و نشر آثار آیت‌الله بهجت قدس‌سره برای دست‌یابی به این مهم منتشر شده است. این مرکز با ضبط مصاحبه‌ها و گردآوری مستندهایی از خانواده، شاگردان، آشنایان، مرتبطان و همراهان معظم‌له آرشیوی با بیش از ٣٠٠ ساعت فیلم تهیه کرد. پس از تهیه این آرشیو، مصاحبه‌ها در بیش از ١٢٠٠ موضوع و کلیدواژه دسته‌بندی شد. پس از بازخوانی و دسته‌بندی مصاحبه‌ها، مطالب موجود در آنها برای تهیه داستان مورد بررسی قرار گرفت. سپس این مطالب به تأیید بیت معظم حضرت آیت‌الله بهجت قدس‌سره رسید و برای بازنویسی به نویسندگان مجرب واگذار شد.

«این‌بهشت، آن‌بهشت»، «در خانه اگر کس است» و «به‌شیوه باران» نخستین محصولات تلاش پنج‌ساله این مرکز برای نشر سیره و سبک زندگی عارف بزرگ، حضرت آیت‌الله بهجت قدس‌سره است.

زبان ساده، روان و صمیمی در بازنویسی خاطرات

در بازنویسی خاطرات از زبانی ساده، روان و صمیمی بهره گرفته شده و سیر داستانی کتاب به واقعی بودن آن‌ لطمه نزده است. نیز سعی شده است فضایی که گوینده خاطرات در آن به‌سر می‌برد تا حد امکان انعکاس داده شود.

در انتخاب خاطره‌ها تلاش شده مواردی که حاوی نکات اخلاقی همچون تقوا، زهد، ساده‌زیستی، مهربانی و ... است، گزینش شود. اما در این میان برخی از ویژگی‌ها نمود بیشتری دارند. به‌عنوان مثال یکی از نکات بارزی که در بسیاری از خاطرات به‌چشم می‌خورد، توجه ویژه مرحوم آیت‌الله بهجت قدس‌سره به افرادی است که به‌نوعی با ایشان مرتبط بوده‌اند. این توجه محدود به بستگان و شاگردان ایشان نبود و شامل حال افرادی که در نمازشان شرکت می‌کردند و یا از ایشان طلب دعا داشتند نیز می‌شد.

موضوعات متنوعی چون توجه به امام عصر، پرهیز از گناه، شهرت‌گریزی، تواضع و فروتنی و ... در این مجموعه آمده که هر کدام پرتویی از زندگی این مرد الهی را بر ما می‌تاباند.

شایان ذکر است که خاطراتی که در این کتاب به رشته تحریر درآمده تنها روایتگر صفحاتی از زندگی آن مرد بزرگ است که در مواجهه برخی از شاگردان و نزدیکان با ایشان انعکاس یافته است. ازاین‌رو ارائه‌گر تصویر کامل از جنبه‌های گوناگون زندگی این فقیه عامل و عارف واصل نیست و خواننده را از مراجعه به سایر آثار ایشان بی‌نیاز نمی‌کند.

آیت‌الله بهجت: مراجعه به تَراجم (شرح حال) علمای سلَف (گذشته)، به‌منزلۀ مراجعه به کتاب‌های معتبر اخلاقی است. هرکس که طالب تهذیب و ترقّی در امور معنوی است و می‌خواهد از زندگی و عمر خود چیزی استفاده کند، شایسته است به شرح احوال آن‌ها نگاه کند؛ که چه کارها می‌کردند.

آشنایان و نزدیکان حضرت آیت‌الله بهجت، کرامت ایشان را نه در شفای مریض و اطلاع از غیب و طی‌ّالارض و موت اختیاری، که با وجود همۀ این‌ها، در سخنان حکیمانه و رفتار روزمرۀ ایشان می‌دانستند. او به‌راستی مصداق کاملی بود از «کُونُوا دُعَاةَ النَّاسِ بِغَیْرِ اَلْسِنَتِکُمْ؛ با رفتار خود، دعوت‌کننده [به‌سوی دین] باشید.»

از آنجاکه قالب و سبک داستان کوتاه، ساده، روان و کوتاه است، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله بهجت با بهره‌گیری گزارش‌ها و مصاحبه‌هایی که از اطرافیان ایشان، تهیه و سپس پیاده‌سازی، نمایه‌زنی و دسته‌بندی شده بود، برای انتقال شیوه‌های رفتاری و معارفی  است که در رفتار ساده و صادقانۀ این عارف روشن‌ضمیر نمود یافته بود، آنها را برای بازنویسی به دست نویسندگان متعهد و مجرّب سپرد تا این خاطرات را در قالب داستان کوتاه بازنویسی کنند.

در بازنویسی این خاطرات سعی شد آن احساس و فضایی که گوینده در آن قرار داشت، بدون تغییر منتقل شود. امید آنکه خداوند متعال از کاستی‌های ما چشم پوشد و ما را در سایۀ لطف و رحمت بی‌پایان خود قرار دهد.

 در پشت جلد کتاب میخوانیم: 

آن‌قدر اصرار کرد تا آخر سر، وقت ملاقاتی برای او ترتیب دادم. روز ملاقات نیم‌ساعت زودتر آمد. چند دقیقه‌ای بیشتر نگذشته بود که بلند شد برود. گفتم: « تشریف داشته باشید، آقا الان کارشان تمام می‌شود». گفت: «نه، من می‌روم». خیلی ناراحت شدم که حالا من باید تقاضا کنم تا با آقا دیدار کند! جلوی در که رسید، گفت: «فکر کنم شما ناراحت شدید. اما اجازه بدهید دلیل رفتنم را بگویم. راستش من یک خانه خوبِ دو طبقه دارم؛ ولی همسرم اصرار دارد که خانه مناسب نیست و باید تغییرش بدهم. آمده بودم از آقا درباره مبالغی که نزدم هست، اجازه بگیرم تا آن را صرف بازسازی خانه کنم؛ اما حالا که زندگی ساده آقا را می‌بینم، اصلاً رویم نمی‌شود چنین قضیه‌ای را مطرح کنم».

آیت‌الله بهجت(ره) در نامه‌‌ای می‌نویسد: بارها گفته‌ام و بار دیگر می‌گویم کسی که بداند هر که خدا را یاد کند خدا همنشین اوست، احتیاج به هیچ وعظی ندارد. می‌داند چه باید بکند و چه باید نکند.

به مناسبت ماه مبارک رمضان،‌ ماهی که دل‌های مؤمنان و جوانان به سوی سرچشمه حق و حقیقت گرایش دارد، بر آن شدیم به دستورالعمل‌های عارفانه اساتید اخلاق از لابلای نامه‌های عارفانه آن‌ها بپردازیم که در بخش‌های نخستین به دستورالعمل بهجت عرفا، آیت‌الله محمدتقی بهجت اشاره می‌شود:

*فرق بین ما و سلمان/ تمام عمر صرف در یاد خدا و عبادت باشد/ بهترین روش رسیدن به قرب الهی

باسمه تعالی

همه می‌دانیم که رضای خداوند اجل-با آنکه غنی بالذات و احتیاج به ایمان بندگان و لوازم ایمان آن‌ها ندارد- در این است (که) بندگان همیشه در مقام تقرب به او باشند.

پس میدانیم که برای حاجت بندگان به تقرب به مبدأ الطاف و به ادامه تقرب به درگاه الهی،‌ محبت به یاد او و ادامه یاد او دارد.

پس می‌دانیم به درجه اشتغال به یاد او، انتفاع ما از تقرب به او خواهد بود و در طاعت و خدمت او هر قدر کوشا باشیم به همان درجه مقرّب و منتفّع و به قرب خواهیم بود و فرق بین ما و سلمان -سلام‌الله علیه- در درجه طاعت و یاد او -که مؤثر در درجه قرب ما است- خواهد بود.

و آنچه می‌دانیم که اعمالی در دنیا محل ابتلای ما خواهد شد، باید بدانیم که آن‌ها هر کدام مورد رضای خدا است، ایضاً خدمت و عبادت و طاعت او محسوب است. پس باید بدانیم که هدف باید این باشد که تمام عمر، صرف در یاد خدا و طاعت او و عبادت باشد تا به آخرین درچه قرب مستعد خودمان برسیم، وگرنه بعد از آنکه دیدیم بعضی به مقامات عالیه رسیدند و ما بی‌جهت عقب ماندیم پشیمان خواهیم شد.

وفقنا الله لترک الاشتغال بغیر رضاه، بمحمد و آله صلوات‌ الله علیهم اجمعین.

مشهد مقدس

چهارشنبه 24 مرداد ماه 1375 هـ.ش

مطابق با ربیع الاول 1417 هـ.ق

*هر که خدا را یاد کند خدا همنشین او است

باسمه تعالی

گفتم که الف، گفت دگر، گفتم هیچ/ در خانه اگر کس است یک حرف بس است

بارها گفته‌ام و بار دیگر می‌گویم: کسی که بداند هر که خدا را یاد کند خدا همنشین او است، احتیاج به هیچ وعظی ندارد. می‌داند چه باید بکند و چه باید نکند، می‌داند که آنچه را که می‌داند باید انجام دهد و آنچه که نمی‌داند باید احتیاط کند.

والسلام علیکم و رحمة الله وبرکاته

*در مشکوک‌ها تابع امام عصر(عج) باشید

باسمه تعالی

کسی که به خالق و مخلوق متیقن و معتقد باشد و با انبیاء و اوصیاء -صلوات‌الله علیهم- جمیعتاً مرتبط و معتقد باشد و توسل اعتقادی و عملی به آن‌ها داشته باشد و مطابق دستور آنها حرکت و سکون نماید و در عبادات،‌ قلب را از غیر خدا خالی نماید و فارغ‌القلب نماز را که همه چیز تابع آن است انجام دهد، و با مشکوک‌ها تابع امام عصر(عج) باشد؛ یعنی هر که را امام مخالف خود می‌داند با او مخالف باشد و هر که را موافق می‌داند با او موافق، (و) لعن نماید ملعون او را و ترحم نماید بر مرحوم او ولو علی‌سبیل‌ الاجمالی، هیچ کمالی را فاقد نخواهد بود و هیچ وزر و وبالی را واجد نخواهد بود.

والسلام علیکم و رحمة‌الله و برکاته

العبد محمد تقی البهجة

*تعلیم و تعلم برای عملِ مناسب است/ دور است آنچه می‌گوییم و آنچه می‌خواهند

باسمه تعالی

جماعتی هستند که وعظ و خطابه و سخنرانی را که مقدمه عملیات مناسبه می‌باشند، با آنها معامله ذی‌المقدمه می‌کنند، کأنّه دستور این است که «بگویند و بشنوند برای اینکه بگویند و بشنوند»‌ و این اشتباه است. تعلیم و تعلم برای عملِِِ مناسب است و استقلال ندارد، برای تفهیم این مطلب و ترغیب به آن فرموده‌اند: «کُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِغَیْرِ أَلْسِنَتِکُمْ»

با عمل بگویید و از عمل یاد بگیرید و عملاً شنوایی داشته باشید،‌ بعضی می‌خواهند معلم را تعلیم نمایند، حتی کیفیت تعلیم را از متعلمین یاد بگیرند.

بعضی التماس دعا دارند و می‌گوییم برای چه؟ درد را بیان می‌کنند، دوا را معرفی می‌کنیم به جای تشکر و به کار انداختن، باز می‌گویند: دعا کنید! دور است آنچه می‌گوییم و آنچه می‌خواهند.

شرطیت دعا را با نفسیت آن مخلوط می‌کنند.

ما از عهده تکلیف خارج نمی‌شویم، بلکه باید از عمل نتیجه بگیریم و محال است عمل بی‌نتیجه باشد و نتیجه از غیر عمل حاصل بشود، اینطور نباشد:

پی مصلحت مجلس آراستند/ نشستند و گفتند و برخاستند

خدا کند قوال نباشیم، فعال باشیم، حرکت عملیه بدون علم نکنیم، توقف با علم بکنیم. آنچه می‌دانیم بکنیم در آنچه نمی‌دانیم،‌ توقف و احتیاط کنیم تا بدانیم،‌ قطعاً این راه پشیمانی ندارد.

به همدیگر نگاه نکنیم، بلکه نگاه به «دفتر شرع»‌ نماییم و عمل و ترک را مطابق با آن ننماییم.

والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته

مولف :  موسسه حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت

ناشر : موسسه تنظیم و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی البهجة