کتاب فدک در تاریخ

در کتاب پیش رو شهید صدر کوشیده تا در مورد احوالات حضرت زهرا بعد از رحلت جانگداز پیامبر ومطالبی را عنوان کرده و به ابعاد سیاسی و تاریخچه جغرافیایی فدک پرداخته است

کتاب فدک فی التاریخ کتابی تحلیلی است و نویسنده آن تلاش کرده است کتاب را بی‌طرف بنویسد و تحت تأثیر گرایش‌های فرقه‌ای و مذهبی قرار نگیرد. به نظر شهید صدر، نویسنده کتاب، ماجرای فدک اختلاف بر سر مالکیت فدک نیست، بلکه موضوعی کاملا سیاسی است؛ بنابراین او در این کتاب به ابعاد سیاسی این واقعه پرداخته است.

مؤلف در مقدمه کتاب، این اثر را حاصل فرصتی معرفی می‌کند که برای او در یکی از دوره‌های تعطیلات در حوزه علمیه نجف به دست آمد. وی تصریح می‌کند که این فرصت را مغتنم شمرده و به بررسی یکی از مسائل عمده تاریخ اسلام اختصاص داده است. این مسئله تاریخی، مربوط به فدک و نزاعی است که بین حضرت زهرا و خلیفه اول، پیش آمد. شهید صدر توضیح می‌دهد که با گذشت ایام در این باره به برداشت‌هایی رسیده و اندیشه‌هایی در ذهنش متبلور شده و یادداشت‌هایی را نگاشته تا روزی که از مطالعه مدارک و اسناد فدک به بررسی موقعیت و شرایط و احوال حاکم بر آن بپردازد و آن یادداشت‌ها را پایه و مایه تحقیقی کافی قرار دهد. از این رو فصولی ترتیب داد تا در پایان کار، صورت رساله‌ای به خود گرفت. محمدباقر صدر نیت می‌کند تا آن را به منزله یادداشتی برای روز نیاز در نزد خود نگاه دارد تا اینکه یکی از دوستان او پیشنهاد کرد که چاپ آن را به عهده گیرد.

کتاب در پنج فصل تدوین شده است:

1- بر صحنه قیام (عَلی مَسْرَحِ الثّورَة):شهید صدر در این فصل، حرکت حضرت زهرا پس از رحلت پیامبر (ص) را قیامی بزرگ می‌داند که با تمام وسعت خود در تاریخ ثبت شده و در ادامه به شرح صحنه‌های این قیام می‌پردازد.

2- معنای حقیقی و رمزی فدک (فَدَك بِمَعْناهَا الْحَقيقی وَ الرّمْزی): این فصل دربردارنده مشخصات جغرافیایی فدک و تاریخچه سیاسی آن بوده و درباره رد و بدل شدن آن میان خلفا و خاندان اهل‌بیت سخن می‌گوید.

3- رقابت سیاسی خلفا با حضرت علی (تاريخُ الثّوْرَة): شهید صدر رقابت سیاسی خلفا با حضرت علی(ع) و نقش آنان در زمینه‌سازی برای خلافت امویان را توضیح می‌دهد.

4- گوشه‌هایی از کلام فاطمه زهرا (قَبَسات مِنَ الْكَلام الْفاطِمی): تجزیه و تحلیل بخش‌هایی از خطبه حضرت زهرا

5- ارزیابی نهایی ماجرا (مَحْكَمَةُ الْكِتاب) استناد حضرت زهرا به قرآن برای دفاع از ولایت.

مولف : آیت الله سید محمد باقر صدر

ناشر : انتشارات دارالصدر