کتاب قرآن میزان شناخت قرآن

پروردگار عالَم، سراسر جهان امكان را به زیبایی آفرید و آن را نشانه جمال خویش در پهنه آفرینش قرار داد؛ ولى درخصوص آفرینش انسان، با عنایتی خاص، هر دو دست جمال و جلال خود را به ‏در آورد و او را مظهر همه اسماى جمالى و جلالى خویش قرار داد.

براى پرورش انسان، بهترین علم و برجسته‏ ترین مكتب لازم است، از این رو خداى والا او را به جست ‏وجوى بهترین سخن تشویق كرد و فرمود: به بندگان من مژده بده! همان كسانى كه گفتار را مى‏شنوند؛ آنگاه از بهترین آن پىروى مى‏كنند، آنان كسانى هستند كه خداوند هدایتشان كرده است و آنان همان خردمندان‌اند: ﴿فَبَشِّر عِباد * اَلَّذينَ يَستَمِعونَ القَولَ فَيَتَّبِعونَ اَحسَنَـهُ اُولـٰئِكَ الَّذينَ هَد‌ٰهُمُ اللهُ و اُولـٰئِكَ هُم اولوا الاَلبـٰب﴾.

همچنىن، بهترین سخن را كلام كسى دانست كه در عقىده و خُلق و عمل، موحد و دعوت كننده به سوى خدا باشد، از این رو فرمود: چه كسى خوش گفتارتر است از آن كس كه دعوت به سوى خدا مى‏كند و عمل صالح انجام مى‏دهد: ﴿و مَن اَحسَنُ قَولاً مِمَّن دَعا اِلَى الله و عَمِلَ صـٰلِحًا﴾ ، چون اگر سخن از جان موحد مایه نگىرد، در دل شنونده پایه نمى‏ىابد و قهراً با جمال ویژه انسانى سازگار نبوده و رخت بر مى‏بندد.

بر این اساس، خداى حكىم، قرآن كریم را بهترین سخن معرفى كرده و مى‌فرماید: خداى سبحان، بهترین سخن را نازل كرد؛ كتابى كه آیاتش به هم مربوط است: ﴿اللهُ نَزَّلَ اَحسَنَ الحَديثِ كِتـٰبًا مُتَشـٰبِهًا﴾.  كلام الهى، بهترین سخن‌ها و رهنمود آن نىز محكم‏ترین رهنمودهاست، از این رو خداى سبحان فرمود: قرآن، انسان را به استوارترین آىىن، هدایت مى‏كند: ﴿اِنَّ هـٰذا القُرءانَ يَهدى لِلَّتى هِى اَقوَم﴾.  قرآن كریم نه تنها اعوجاجى ندارد، بلكه هرگز انحراف‌پذیر نبوده و هرگونه كجى و ناراستى از حریم او به دور است، پس اگر انسان از این بهترین سخن پىروى كند، حكىمى فرزانه مى‏شود و از هدایت تكوینی مخصوص (هدایت پاداشى) سهمى مى‏بَر‌َد كه ثمره آن، پىمودن راه سلامت و رسىدن به مقصدى است كه از گزند اندوه و هراس درون و آسىب بىرون مصون است.

خداى سبحان، متكلّم قرآن و نازل كننده آن و نىز معلم حقىقى كتاب خود است، از این رو قرآن را از هر موجود دیگرى، بهتر مى‏شناسد و در تعریف او شایسته‏ تر از هر صاحب‌نظر دیگرى است. سزاوار بودن ذات اقدس الهى در معرفى كتاب خود، قابل سنجش با صلاحىت دىگران نىست، زىرا آنان ىا قرآن‌شناس نىستند و ىا آن را در پرتو معرّفى خداوند شناخته و مى‏شناسند. بنابراین، برجسته ‏ترین تعرىف از قرآن، همانا تعریفى است كه خداوند درباره این كتاب عظىم آسمانى نموده است.

قرآن‌شناسان، در شرح و وصف و تبىىن و تمجىد این كتاب ارجمند الهى، سخن بسىار گفته‌اند؛ لىكن هىچ یک به واقعىت و روشنى تعریفى نىست كه خود قرآن از خویش ارائه مى‌دهد. آیات متعددى در قرآن مجىد، به ماهىت این كلام الهى، چگونگى نزول و نىز اوصاف و ویژگى‌ها و رسالت قرآن پرداخته است.

در این كتاب، با بهره‌مندى از رهنمودهاى وحىانى، نخست مباحثى كلى درباره حقىقت قرآن و نزول آن بىان مى‌گردد، سپس به بررسى آیاتى پرداخته مى‌شود كه بىانگر اوصاف عام و نىز ویژگى‌هاى خاص این كلام الهى هستند. در فصل پایانى نىز، دو رسالت عمده قرآن در حوزه هدایت انسان؛ یعنى شكوفایى عقل و ارتقا و اعتلاى فرهنگى، بىان مى‌گردد.

ناشر : انتشارات اسراء