کتاب اخلاق: سلسله مباحث اخلاقی و پندهایی بر سیر و سلوک - جلد اول

 کتاب اخلاق که گردآوری و تدوینی از سخنرانی‌های مرحوم آیت‌الله حق‌شناس، با موضوع سیر و سلوک است، توسط انتشارات واژه‌پرداز اندیشه به چاپ رسیده‌است.

کتاب حاضر نیز به پیشنهاد و تایید برخی شاگردان و شیفتگان آن بزرگوار تنظیم شده‌است که تایید نهایی آن زیر نظر آیت‌الله جاودان، از تربیت‌یافتگان آن عارف بزرگ الهی، بوده‌است.

محتوای این مجموعه از میان چهار جلد کتاب «مواعظ» معظم‌له (مجموعه سخنرانی‌های ایشان که تا کنون در چهار مجلد به چاپ رسیده‌است) و نیز برخی نوارهای سخنرانی ایشان که هنوز در قالب کتاب درنیامده‌است، استخراج شده و سعی گردیده نکاتی که جنبه تربیتی و سلوکی دارند، با کمترین تغییر در چینشی جدید ارائه گردد.

همچنین سعی شده که‌ زبان مطالب به زبان وعظ و خطابه نزدیک‌تر باشد تا شاید برای خواننده نفع بیشتری داشته باشد.

جلد اول این مجموعه دارای ۵ فصل و یک مقدمه به قلم مصطفی شاه‌محمدپور است که در آن به کلیات و برخی مباحث مبنایی در سیر و سلوک اشاره شده و جلد دوم نیز دربردارنده مطالبی در باب آداب سیر و سلوک است.

فصل اول از جلد اول، طبق روش مرحوم حق‌شناس، ابتدا به «یقظه و خودشناسی» پرداخته و در صدد است تا مخاطب را از خواب غفلت درآورده و در او انگیزه و امید برای حرکت ایجاد کند.

فصل دوم، درباره «علم و آگاهی» است که به مباحث کلی ضرورت تعلیم علم نافع و پرهیز از علم مضر پرداخته و آداب و خصوصیات تعلیم و تعلم را مرور می‌نماید.

فصل سوم با عنوان «معیارهای سلوک» در صدد بیان روش و غایت مورد قبول عرفان اسلامی است که وجه تمایز آن را با نسخه‌های بدل و انحرافی بیان می‌کند.

فصل چهارم با عنوان «موانع سلوکی» به مانعیت چند حجاب و مانع اصلی در سیر الی الله می‌پردازد.

فصل پنجم نیز درباره «حقیقت و روش صحیح سلوک الی الله» است و ایمان داشتن، اطاعت عملی، رعایت کامل تقوا، مجاهده با نفس و محاسبه و مراقبه دائمی را روش صحیح سلوک اسلامی معرفی می‌نماید.

جلد دوم نیز که درباره «آداب سیر و سلوک» است، ضمن ۱۲ فصل، اهمّ آداب و بایسته‌هایی را که سالک الی الله باید بدان‌ها التزام عملی داشته باشد، تبیین نموده‌است تا سلوک سریع‌تر شده و شخص بتواند از مقدمات و کلیات عبور کرده و با ورود به ملکوت عالم و ارتباط با حقیقت و باطن معارف الهی، آماده جلب عنایات خاص الهی شود.

محتوای این مجموعه از میان 4 کتاب مواعظ استخراج شده و سعی گردیده نکاتی که جنبه تربیتی و سلوکی دارند با کمترین تغییر ارائه گردد. جلد اول این مجموعه دارای 6 فصل است که در آن به کلیات و برخی مباحث مبنایی در سیر و سلوک اشاره شده است. در فصل اول این جلد، طبق روش مرحوم آیت الله حق شناس ابتدائا به بحث «یقظه و خودشناسی» پرداخته و درصدد شناساندن موقعیت فعلی مخاطب است. فصل دوم درباره «علم و آگاهی» است که به مباحث کلی ضرورت تعلیم علم نافع و پرهیز از علم مضر پرداخته است. فصل سوم با عنوان «معیارهای سلوک» درصدد بیان روش و غایت مورد قبول عرفان اصیل اسلامی است. فصل چهارم با عنوان «موانع سلوکی» به مانعیت چند حجاب و مانع اصلی در سیر الی الله پرداخته است.